Sen o tłumaczeniu — co oznacza i o czym mówi Twój mózg

Dlaczego śnisz o tłumaczeniu?

Budzisz się i pamiętasz, że we śnie próbowałeś przełożyć obcą mowę, której na jawie nigdy się nie uczyłeś, albo musiałeś tłumaczyć się przed kimś z czegoś, czego nie zrobiłeś. Czasem słowa wyciekały nieskładnie, czasem przeciwnie — mówiłeś biegle w nieznanym języku, sam zaskoczony własną płynnością. Sen o tłumaczeniu łączy w polszczyźnie dwa znaczenia jednego czasownika: tłumaczyć kogoś — czyli przekładać między językami — oraz tłumaczyć się — czyli usprawiedliwiać własne czyny. Mózg wykorzystuje tę dwuznaczność, dlatego ten sam sen może mówić zarówno o lęku przed niezrozumieniem, jak i o potrzebie wytłumaczenia się z czegoś, co Cię obciąża.

Skala zjawiska jest większa, niż się wydaje. Klasyczna analiza treści snów Halla i Van de Castle'a (1966) na próbie tysięcy raportów sennych wykazała, że scena rozmowy pojawia się w blisko połowie wszystkich snów, a komunikacyjne nieporozumienie — niemożność powiedzenia czegoś, błędne zrozumienie cudzych słów, problem z dotarciem do drugiej osoby — należy do najczęstszych źródeł niepokoju w treści snu. Późniejsze badania Schredla potwierdziły, że mowa we śnie występuje znacznie częściej niż wcześniej sądzono — w niektórych próbach raportów aż jedna trzecia snów zawiera bezpośredni dialog (Schredl, 2009). Mózg po prostu uwielbia rozmawiać w nocy.

Skąd właściwie bierze się taki sen? Kognitywna teoria śnienia, sformułowana przez Davida Foulkesa (1985), opisuje śnienie jako proces, w którym mózg modeluje świat społeczny — prowadzi wewnętrzne dialogi, ćwiczy reakcje, próbuje zrozumieć cudze intencje. Tłumaczenie w tym kontekście nie jest niczym przypadkowym. To jeden z najbardziej złożonych aktów społecznych, jakich człowiek dokonuje na jawie: musisz zrozumieć, zinterpretować, przełożyć i wypowiedzieć — wszystko w czasie rzeczywistym, w obecności drugiej osoby, która na Ciebie patrzy. Mózg pracujący w fazie REM — fazie szczególnie aktywnej w przetwarzaniu pamięci semantycznej i językowej (Hobson, 2009) — chętnie podejmuje takie zadania, bo trenują elastyczność poznawczą bez realnych konsekwencji.

Jest też drugie, mocniej empiryczne wyjaśnienie. Klasyczne badanie De Konincka i współpracowników (De Koninck i in., 1989) wykazało, że osoby intensywnie ucząc się drugiego języka mają znacząco więcej REM-u — i im większy postęp w nauce, tym dłuższe fazy snu marzeń. Mózg dosłownie konsoliduje słownictwo i gramatykę w nocy. Jeżeli ostatnio zacząłeś naukę języka, oglądasz seriale z napisami albo pracujesz w środowisku wielojęzycznym, sny o przekładaniu obcej mowy są w pełni przewidywalnym efektem ubocznym.

Drugie znaczenie — tłumaczenie się — jest bardziej emocjonalne. Sny, w których przekonujesz kogoś o swojej niewinności, wyjaśniasz spóźnienie, odpierasz zarzuty, należą do tego samego rodziny snów co sny o egzaminie czy o spóźnieniu na pociąg. Łączy je wspólne podłoże: napięcie społeczne, obawa o ocenę, potrzeba bycia zrozumianym. Nie zapowiadają realnych oskarżeń. Pokazują, że jakaś sytuacja — w pracy, w rodzinie, w głowie — domaga się od Ciebie wyjaśnienia, którego jeszcze nie udzieliłeś sobie samemu.

I jeszcze jedno: jeżeli należysz do osób, które uczą innych — uczysz dzieci, prowadzisz szkolenia, wyjaśniasz nowym pracownikom, jak działa firma — sny, w których próbujesz coś komuś wyłożyć, są bezpośrednim odbiciem dnia. Hipoteza ciągłości w psychologii snu (Schredl i Hofmann, 2003) jest tutaj jednoznaczna: czynności wykonywane regularnie na jawie wracają w nocy. Tłumaczenie w jakiejkolwiek formie — językowe, emocjonalne, edukacyjne — to jedna z tych aktywności, które mózg odgrywa najczęściej.

Najczęstsze scenariusze

Tłumaczenie obcej mowy, której nie znasz

Stoisz w obcym mieście, ktoś mówi do Ciebie w języku, którego nigdy się nie uczyłeś — a Ty rozumiesz albo właśnie rozumieć przestałeś. Ten wariant jest jednym z najczęstszych, szczególnie u osób mających kontakt z językami obcymi w pracy, w podróżach lub przez seriale. Mózg w nocy konsoliduje wzorce dźwiękowe i semantyczne, a kiedy materiał jest niedostatecznie zinternalizowany, sen ubiera tę pracę w scenariusz „muszę przetłumaczyć, ale nie umiem”. Wamsley i Stickgold (2011) opisują śnienie jako bezpośrednie odzwierciedlenie konsolidacji pamięci — to, co mózg ćwiczy w nocy, jest tym, czego się aktualnie uczy. Jeżeli ten sen powtarza się tygodniami, prawdopodobnie nie świadczy o niczym poza tym, że Twój mózg solidnie pracuje nad nowym językiem.

Mówisz biegle w języku, którego nie znasz

Odwrotność poprzedniego wariantu — i jeden z najprzyjemniejszych snów w tej kategorii. We śnie mówisz płynnie po francusku, hiszpańsku, japońsku — choć na jawie znasz może kilka słów. Budzisz się z poczuciem, że to było zbyt realne, by mogło być przypadkiem. Stickgold i współpracownicy (2001) opisali w czasopiśmie Science zjawisko reorganizacji pamięci podczas snu — mózg łączy ze sobą fragmenty informacji w nowe, czasem zaskakujące całości. Twoja senna płynność najczęściej nie jest dowodem ukrytego talentu, lecz konfabulacją mózgu, który podczas REM puszcza wodze fantazji semantycznej. To nie znaczy, że sen nie ma wartości — wręcz przeciwnie. Często pojawia się u osób, które potrzebują przekonać samych siebie, że potrafią więcej, niż ich na jawie powstrzymuje wewnętrzny krytyk.

Tłumaczenie się z czegoś, czego nie zrobiłeś

Ktoś Cię oskarża — szef, partner, rodzic, ktoś z dzieciństwa. Próbujesz wytłumaczyć, że nie miałeś nic wspólnego z tym, o co Cię obwiniają, ale słowa nie układają się w sensowne zdania. Ten wariant należy do najbardziej obciążających emocjonalnie. Pokrewieństwo łączy go ze snami o egzaminie, w których nie potrafisz odpowiedzieć na pytanie, choć się uczyłeś. Wspólnym podłożem jest lęk społeczny: obawa, że Twoja wartość zostanie oceniona w oparciu o coś, czego nie potrafisz kontrolować. McNamara i współpracownicy (2005) wykazali, że sny REM-owe zawierają znacznie więcej interakcji konfrontacyjnych niż sny NREM-owe, a oskarżenie i obrona to klasyczny scenariusz fazy szybkich ruchów gałek ocznych.

Tłumaczenie się z czegoś, co naprawdę zrobiłeś

Inny ciężar. Tutaj nie chodzi o niesłuszne oskarżenie, lecz o czyn, który rzeczywiście miał miejsce — kłamstwo, zaniedbanie, decyzja, której konsekwencje teraz rozliczasz. Sen, w którym tłumaczysz się z prawdziwego błędu, jest mózgową próbą wewnętrznej spowiedzi. Niekoniecznie czujesz to za dnia. Mózg podczas snu obniża aktywność kory przedczołowej odpowiedzialnej za samokontrolę i racjonalizację (Hobson, 2009), dzięki czemu wyłazi to, co świadomie tłumione. Po takim śnie warto zadać sobie uczciwe pytanie: czy jest coś, z czego nie rozliczyłem się sam ze sobą? Czasem już sama odpowiedź zmniejsza intensywność snu. To jeden z mechanizmów, który psychologia psychodynamiczna nazywała pracą snu, a współczesne badania określają mianem regulacji emocjonalnej w trakcie REM.

Jesteś tłumaczem na ważnym spotkaniu

Konferencja, sąd, gabinet lekarski, urząd. Dwie strony czekają, aż przełożysz słowa jednej dla drugiej — a od Twojej dokładności zależy decyzja, której konsekwencje wykraczają poza Ciebie. To wariant snu o odpowiedzialności. Pojawia się szczególnie u osób, które w pracy są pośrednikami: HR-owcy między pracownikiem a zarządem, lekarze między rodziną a pacjentem, prawnicy między klientem a sądem, rodzice między dzieckiem a szkołą. Sen ubiera tę rolę w najbardziej dosłowną metaforę, jaką polszczyzna oferuje — w tłumacza. Jeżeli ten sen Ci towarzyszy, prawdopodobnie nosisz na sobie odpowiedzialność za czyjeś rozumienie cudzych słów, a obciążenie zaczyna być zauważalne.

Niemożność przetłumaczenia czegoś istotnego

Próbujesz powiedzieć coś ważnego, ale słowa nie chcą wyjść z ust albo brzmią zupełnie inaczej, niż zamierzałeś. Ten wariant występuje tak często, że ma własne miejsce w klasyfikacjach treści sennych — Hall i Van de Castle (1966) wymieniają go jako jeden z tematów lękowych obok upadku i pościgu. Współcześnie Domhoff (2003) tłumaczy go w ramach modelu neurokognitywnego: mózg podczas snu ma ograniczony dostęp do obszarów ruchowych i językowych w taki sam sposób jak we śnie paraliżu sennego ciało jest unieruchomione. Niemożność wypowiedzenia kluczowego zdania w śnie często odzwierciedla realne przekonanie z dnia, że ważnych rzeczy nie potrafisz wyrazić — w związku, w pracy, w rodzinie.

Tłumaczenie czegoś dziecku lub komuś bliskiemu

Dziecko zadaje pytanie, na które nie umiesz odpowiedzieć. Albo umiesz, ale słowa są dla niego za trudne. Próbujesz uprościć, znajdujesz analogię, widzisz po jego twarzy, że ciągle nie rozumie. Ten sen pojawia się szczególnie w okresach, gdy w realnym życiu stajesz przed pytaniem, które przerasta Twoje możliwości wyjaśnienia: śmierć kogoś bliskiego, rozwód w rodzinie, zmiana sytuacji zawodowej, którą trzeba zakomunikować dziecku. Ten wariant w takiej formie jest jedną z najbardziej delikatnych odsłon — nie obciąża lękiem, a raczej poczuciem niedostatecznej kompetencji wobec wymagań życia. Po takim śnie warto zauważyć, że samo to, że szukasz odpowiednich słów, oznacza dorosłą uważność wobec drugiej osoby.

Sen, w którym musisz się tłumaczyć ze swojej decyzji

Wybrałeś coś — pracę, partnera, miasto, ścieżkę zawodową — i we śnie ktoś prosi Cię o wyjaśnienie, dlaczego. Argumenty są słabe, słuchacz nieprzekonany, Ty czujesz, jak grunt usuwa się Ci spod nóg. Sen wypadek samochodowy w klasycznej symbolice mówi o utracie kontroli; sen, w którym uzasadniasz własne decyzje mówi o utracie wewnętrznej zgody. Pojawia się najczęściej kilka miesięcy po dużych decyzjach, kiedy emocjonalna zasłona dymna pierwszego entuzjazmu opadła i pojawia się cichsze pytanie: czy na pewno dobrze wybrałem? Jeżeli ten wariant Cię odwiedza, traktuj go nie jako oskarżenie, lecz jako zaproszenie do uczciwej rozmowy ze sobą.

Co mówi psychologia?

Trzy nurty współczesnej psychologii snu oferują uzupełniające się wyjaśnienia, dlaczego śnisz o tłumaczeniu — w którymkolwiek z polskich znaczeń tego słowa.

Hipoteza ciągłości. Najprostsza i najlepiej udokumentowana koncepcja: sny przedłużają życie emocjonalne i poznawcze dnia. Schredl i Hofmann (2003) wykazali, że im więcej godzin dziennie poświęcasz jakiejś czynności, tym częściej pojawia się ona w Twoich snach — i dotyczy to także aktywności językowych. Tłumacze, lektorzy, nauczyciele języków, osoby pracujące w międzynarodowych zespołach raportują sny związane z przekładaniem znacznie częściej niż populacja ogólna. To samo dotyczy tłumaczenia w sensie usprawiedliwiania się: kto na co dzień musi raportować, rozliczać, uzasadniać swoje decyzje — pisarze grantów, menedżerowie, terapeuci, prawnicy — częściej śni o byciu wezwanym do wyjaśnień. Mózg odgrywa to, co przeżywa.

Konsolidacja pamięci podczas REM. Hobson (2009) i Wamsley wraz ze Stickgoldem (2011) opisują REM jako fazę, w której mózg łączy świeżą pamięć epizodyczną z istniejącymi sieciami semantycznymi. Klasyczne eksperymenty De Konincka (1989) pokazały coś jeszcze bardziej spektakularnego: studenci uczęszczający na intensywny kurs francuskiego mieli istotnie dłuższe fazy REM w nocach po zajęciach, a długość REM-u korelowała z postępami w nauce. Dla osoby uczącej się języka ten sen jest fizjologicznie sensowny — to nie metafora, to wręcz biologiczny korelat tego, co dzieje się w korze czołowej i Wernickego. Stickgold i współpracownicy (2001) idą dalej, opisując sen jako stan, w którym mózg „off-line" przetwarza i restrukturyzuje informacje — w tym językowe.

Model społeczno-poznawczy. Domhoff (2003) zaproponował, że sny są nocnym myśleniem o relacjach społecznych, a ich treść odzwierciedla codzienne preokupacje: kto jest dla nas ważny, czego od nich oczekujemy, czego oni oczekują od nas. Tłumaczenie się jest jedną z najbardziej społecznie obciążonych czynności — to akt poddania się ocenie drugiej osoby. McNamara i współpracownicy (2005) wykazali w prestiżowym czasopiśmie Psychological Science, że sny REM-owe są bogate w interakcje konfrontacyjne i emocjonalne — agresja, obrona, próba przekonania kogoś — w przeciwieństwie do bardziej neutralnych snów NREM-owych. To dlatego sceny tłumaczenia się z czegoś budzą Cię szybciej i pamiętasz je dokładniej niż neutralne treści.

Z Revonsuo (2000) i jego ewolucyjnej hipotezy funkcji śnienia płynie ostatnia pointa: jeżeli sen miał ewolucyjną wartość, to dlatego, że pomagał trenować odpowiedzi na typowe wyzwania społeczne. Niezrozumienie i potrzeba wyjaśnienia się to wyzwania tak stare jak ludzkie wspólnoty. Ten typ snu jest formą, w której ten ewolucyjnie stary mechanizm spotyka się z całkowicie współczesną rzeczywistością — wielojęzycznymi miejscami pracy, rozliczeniami zawodowymi, mediami społecznościowymi domagającymi się ciągłych wyjaśnień.

Kiedy tłumaczenie jest metaforą?

Polski czasownik „tłumaczyć" ma niezwykłą podwójność. Możesz tłumaczyć książkę Tokarczuk na angielski i jednocześnie tłumaczyć rodzicom, dlaczego nie przyjedziesz na święta. Mózg wykorzystuje tę dwuznaczność z premedytacją.

Tłumaczenie jako bycie zrozumianym. Najczęstsza metaforyczna funkcja tego snu. Pojawia się u osób, które na jawie czują, że nikt ich naprawdę nie słucha — partner nie rozumie, w pracy nie biorą ich pomysłów na poważnie, w rodzinie powtarzają od lat te same prośby bez echa. Sen zamienia abstrakcyjne poczucie niezrozumienia w bardzo konkretny obraz: dwie strony, które nie mówią wspólnym językiem, i Ty pośrodku. Po takim śnie warto zadać sobie pytanie nie „kto mnie nie rozumie", lecz „czego z mojej strony nie powiedziałem dotąd jasno".

Tłumaczenie jako kontrola narracji. Druga metaforyczna funkcja. Sen pojawia się u osób, którym zależy, by inni widzieli ich w określony sposób — perfekcjonistów, osób publicznych, pracowników na stanowiskach z dużą widocznością, ale też u tych, którzy w dzieciństwie musieli się dużo tłumaczyć z błędów. Erlacher i Schredl (2010) wykazali, że mózg w fazie świadomych snów potrafi ćwiczyć ruchowe zadania na tyle, że poprawia rzeczywiste wykonanie — analogicznie sny o tłumaczeniu ćwiczą scenariusz autoprezentacji. Niekoniecznie zdrowy: jeżeli ten sen jest częsty, może oznaczać, że za dużo energii inwestujesz w sterowanie tym, jak Cię widzą.

Tłumaczenie jako rozliczenie z przeszłością. Wreszcie sen, w którym tłumaczysz się przed kimś, z kim w realu nie masz już kontaktu — zmarłym rodzicem, byłym partnerem, dawnym przyjacielem. To jeden z bardziej poruszających wariantów. Nie chodzi o to, by przekonać tę osobę — chodzi o to, by usłyszeć siebie, jak mówisz głośno coś, czego nigdy nie powiedziałeś. Sen wykorzystuje śpiącą postać jako lustro. Po takim śnie wielu czytelników opisuje uczucie ulgi, jakby coś wewnętrznie się domknęło — nawet jeżeli rozmowa była pełna pretensji.

Co mówią drukowane senniki?

Tradycyjne senniki nie używają słowa „tłumaczenie" w nowoczesnym sensie, ale każda kultura miała swoją interpretację snów o niezrozumieniu, mowie i obronie własnej. Oto, jak różne tradycje czytały ten sen.

Sennik egipski

Papirus Chester Beatty III nie zawiera bezpośredniego wpisu o tłumaczeniu, ale starożytni Egipcjanie traktowali samą zdolność rozumienia obcej mowy jako dar bogów — szczególnie boga Thota, patrona pisarzy i tłumaczy. Sen, w którym śniący mówi w nieznanym języku albo rozumie obcokrajowca, interpretowano jako znak boskiej przychylności i zbliżających się dobrych wieści z dalekich krain. Sen, w którym śniący nie potrafi nikogo zrozumieć, oznaczał odwrotnie — Thot odwrócił od niego przychylność, należy złożyć ofiarę.

Sennik Artemidora (II w. n.e.)

Artemidoros z Daldis poświęcił mowie i niemożności mówienia całe rozdziały. Według niego sen, w którym próbujesz wytłumaczyć się przed sędzią lub władcą, oznacza realne zagrożenie reputacji w najbliższych miesiącach — szczególnie u osób piastujących funkcje publiczne. Sen, w którym tłumaczysz cudze słowa, jest natomiast pomyślnym znakiem dla kupców i posłańców: zapowiada zysk z pośrednictwa. Artemidoros, jako pierwszy w historii systematyczny badacz snów, podkreślał, że ten sam sen może mieć przeciwne znaczenia w zależności od statusu społecznego śniącego — niewolnik tłumaczący się przed panem widzi we śnie ostrzeżenie, wolny obywatel w tej samej scenie widzi obietnicę awansu.

Sennik Millerów (1901)

Gustavus Hindman Miller, autor najczęściej cytowanego sennika anglosaskiego, interpretował sen o przekładaniu obcego języka jako zapowiedź podróży lub ważnej korespondencji z zagranicy. Sen, w którym ktoś się tłumaczy przed śniącym, oznaczał według Millera zbliżający się konflikt rodzinny lub zawodowy, w którym śniący znajdzie się w roli sędziego. Charakterystyczny dla Millera ton praktyczny i materialny: sny są informacją o nadchodzących wydarzeniach życiowych, nie o stanie wewnętrznym. Sen, w którym śniący sam się tłumaczy, miał według niego ostrzegać przed pośpiesznymi obietnicami w interesach.

Sennik ludowy polski

Polska tradycja ludowa, zebrana przez etnografów z regionów Lubelszczyzny i Mazowsza, traktowała sen o mowie obcej dwojako. Z jednej strony: sen, w którym ktoś nieznajomy mówi do śniącego niezrozumiałym językiem, był ostrzeżeniem przed obcym przybyszem — kupcem, dzierżawcą, urzędnikiem — który przyniesie kłopoty. Z drugiej: sen, w którym śniący sam tłumaczy się przed księdzem, sąsiadem albo zmarłym, miał oczyszczające działanie — był znakiem, że sumienie domaga się rozmowy. Polskie przysłowie „kto się tłumaczy, ten się oskarża" oddaje ambiwalencję, z jaką wieś podchodziła do nadmiernych wyjaśnień, ale we śnie ta sama czynność miała wartość katarktyczną.

Sennik psychologiczny

Freud widział w snach o niemożności wytłumaczenia się manifestację wypartego poczucia winy oraz lęku kastracyjnego ujawniającego się jako odebranie głosu. Jung, jak zwykle, sięgał głębiej: sen o przekładaniu obcej mowy interpretował jako próbę zintegrowania nieświadomych treści — obcy język symbolizuje nieświadomość, tłumacz jest funkcją Ego, które stara się te treści włączyć do świadomego doświadczenia. Współczesna psychologia snu odeszła od interpretacji symbolicznej na rzecz statystycznej i kognitywnej (Domhoff, 2003): ten sen odzwierciedla aktualne procesy poznawcze i społeczne — naukę języka, presję komunikacyjną, potrzebę bycia rozumianym — bez ukrytych warstw archetypowych.

Co zrobić po śnie o tłumaczeniu?

Sny o tłumaczeniu rzadko bywają tak obciążające jak koszmary o wypadkach czy ucieczce, ale często zostawiają po sobie dziwny niedosyt — wrażenie, że coś niedopowiedzianego wisi w powietrzu. Oto, co możesz z tym zrobić.

1. Zapisz, kim była druga strona. Sny o tłumaczeniu prawie zawsze mają konkretnego adresata — szefa, partnera, rodzica, dziecko, nieznajomego. Tożsamość rozmówcy jest najważniejszą wskazówką. Jeżeli we śnie tłumaczysz się rodzicowi, sprawdź, czy w realnej relacji nie nagromadziła się jakaś niepowiedziana sprawa. Jeżeli rozmówca jest nieznajomy, sen prawdopodobnie mówi o ogólnym poczuciu bycia ocenianym — w pracy, w mediach społecznościowych, w nowym otoczeniu.

2. Sprawdź, w jakim języku mówiłeś. Jeżeli we śnie pojawił się obcy język, sprawdź, czy Twój mózg nie pracuje akurat nad jego konsolidacją — uczysz się, oglądasz seriale, masz kolegę z innego kraju. To w 90% przypadków wystarcza za wyjaśnienie. Jeżeli język był zupełnie nieznany, a sen się powtarza, traktuj go jako sygnał ogólnego poczucia komunikacyjnego dystansu — coś w Twoim życiu mówi językiem, którego nie rozumiesz.

3. Nazwij swoje wytłumaczenie na jawie. Jeżeli sen polegał na usprawiedliwianiu się, spróbuj sformułować swoje wyjaśnienie w słowach na jawie — najlepiej zapisz je. Wielu czytelników relacjonuje, że sam akt sformułowania myśli „chciałbym powiedzieć X osobie Y" zmniejsza intensywność snu, nawet bez realnej rozmowy. Mózg potrzebuje, by myśl została wypowiedziana — niekoniecznie do adresata.

4. Kiedy porozmawiać ze specjalistą? Sennik tłumaczenie zazwyczaj nie wymaga interwencji terapeutycznej, ale są wyjątki. Jeżeli sny o tłumaczeniu się powtarzają tygodniami, towarzyszą im natrętne myśli o ocenie i krytyce w ciągu dnia, jeżeli budzisz się z poczuciem winy, którego nie potrafisz przypisać do realnej sytuacji, lub jeżeli pojawiły się po stresującym wydarzeniu (utrata pracy, konflikt rodzinny, rozstanie) i utrzymują się dłużej niż miesiąc — warto skonsultować się z psychologiem. Praca z lękiem społecznym i perfekcjonizmem w nurcie poznawczo-behawioralnym (CBT) skutecznie zmniejsza częstotliwość tego rodzaju snów.

5. Technika dialogu wewnętrznego przed snem. Jeżeli sny dotyczą rozmowy, której nie odbywasz na jawie, spróbuj prostej praktyki: 5 minut przed snem napisz w notatniku 3-4 zdania skierowane do osoby, z którą we śnie się rozmawiałeś. Nie musisz nic wysyłać, nie musisz dzwonić. Sam akt skonkretyzowania zamiast abstrakcyjnego zamartwiania się działa regulująco na układ nerwowy i u wielu osób zmniejsza powtarzalność snu w kolejnych nocach.

Pytania i odpowiedzi

Zobacz takze

• Sen o egzaminie
• Sen o rozmowie
• Sen o krzyku
• Sen o nartach
• Sen o braku
• Déjà vu we śnie